Ekitap.org

Raporlama Servisleri ile ilgili ilk yazıda size Raporlama Sevislerini niye kullanırız, kullanabilmek için donanımsal ve yazılımsal gereksinimler nelerdir ve raporlama servislerini oluşturan bileşenler hakkında bilgi vermiştim. Şimdi ise artık raporlama servislerini sistemimize nasıl kuracağımızı ve bir projeye başlamadan önce bir projenin oluşturulabilmesi için raporun hayat döngüsünden ve hangi aşamalarda nelerin yapılabileceğinden bahsedeceğim.
SQL Server 2000 Raporlama Servislerinin Kurulumu

SQL Server 2000 Raporlama Servisleri kurulum CD sini CD-ROM'unuza taktığınızda otomatik olarak kurulum işlemi başlatılacaktır ve size ilk olarak lisans anlaşması gösterilecektir sizin bu ekranda lisans şartlarını kabul ediyorum kutucuğunu işaretledikten sonra ileri butonuna basmanız gerekmektedir.
Lisans anlaşmasını kabul ettikten sonra sisteme gerekli yüklemeyi yapabilmesi için gerekli dosyalar yüklenir. Kurulum için gerekli ön yükleme tamamlandıktan sonra aşağıdaki ekranla karşılaşacaksınız. Buradan da Next'i tıklayıp kurulum için sisteminizde kurulu olması gereken bileşenlerin kontrol edilmesi işlemi başlatılacaktır.

Nelerin yüklü olması gerektiğini bir önceki yazıda anlatmıştım. Çıkan ekranda kurlumun için eğer gerekli bir bileşen yüklü değilse hata verecek ve kuruluma devam etmeyecektir. Fakat kurulum açısından sakıncası olmayan fakat yüklenilmesinin daha iyi olacağı bir bileşen varsa da onun için sizi uyaracak fakat isterseniz kuruluma devam etmenizi sağlayacaktır. Ayrıca bütün eksiklikler sırasıyla listelenilmektedir listeden seçip details butonuna basarsanız eksiklikler hakkında detaylı bilgi almanızda mümkündür.

Yukarıdaki ekranda kurulumu yapılacak sistemde Authz'ın kurulu olmadığını uyarı olarak vermiş Authz'ın ne olduğunu ve nasıl kurulacağını öğrenmek için Details butonunu kullanabilirsiniz. Bu sadece bir uyarı olduğu için olmazsa olmaz bir nesne olmadığı için Next> ile kuruluma devam edebiliriz.
Gerekli ön hazırlıklar yapıldıktan sonra artık kurulum için sizi bir karşılama ekranı çıkacaktır. Kurulumdan çıkmak için Cancel kurulama başlamak için ise Next> i kullanabilirsiniz. Burada ufak bir hatırlatma ekran ilk açıldığında Next> butonunu göremeyebilirsiniz öncelikle kendi içinde bir takım yüklemeleri tamamladıktan sonra Next> butonu görünür ve aktif olmaktadır o nedenle eğer pencere açıldığında sadece Cancel butonunu görüyorsanız bir süre bekleyiniz.

Kurulumun ilk aşamasında tüm Microsoft ürünlerinde olduğu gibi isim ve şirket bilgileri istenmektedir burada şirket bilgisi boş bırakılabilir ama isim boş bırakılmamalıdır. Gerekli bilgiler girildikten sonra Next> tıklanır.
Hangi komponentleri ve nereye yükleyeceğimizin gösterildiği ekran açılır.


Başlangıç ekranında Server bileşenleri olarak Report Server ve Report Manager ile Client bileşenlerinden Report Designer, Admimistrative Tools(Yönetimsel Araçlar) ve Books Online(Yardım) seçili gelir Reporting Services Samples (Örnek Raporlar) ve AdventureWorksDatabase(Örnek raporların oluşturulduğu örnek veritabanı) ise seçili değildir. Kendi isteğinize ve ihtiyacınıza göre yüklemek istediğiniz bileşenleri seçebilir yüklemek istemediklerinizi de kaldırabilirsiniz bunun için bileşenin solunda yer alan simgeci tıklatıp yüklemek istiyorsanız harddisk işareti yüklemek istemiyorsanız da çarpı işaretini seçmeniz gerekmektedir. Sağ taraftaki description (Açıklama) bölümünde seçili olan bileşen ile ilgili bilgi verilmektedir. Alttaki Installation Path kısmında ise kurulumun yapılacağı yer gösterilmektedir. İsterseniz Browse a basarak yeni bir yer belirleyebilirsiniz. Sabit disklerinizdeki boş alanı görmek için ise Disk Cost butonunu kullanalbilirsiniz. Size tavsiyem özellikle ilk başlangıçta Örnekleri de yüklemenizdir.
Eğer siz yazılımınızı farklı bir sistemde geliştirip sadece yayınlama işlemini bu sistemde yapacaksanız sadece server bileşenlerini buraya kurarak yetinebilirsiniz. Tabiki bunun tam terside geçerlidir sonuçta raporlarınızı farklı bir sistemde yayınlayacaksınız buraya sadece Client bileşenlerini kurabilirsiniz. Biz örneğimizde hem yazılım geliştirdiğimiz hem de yayınladığımız serverı tek kabul edelim bu durumda her iki server e client bileşenlerini de seçmemiz gerekecektir.
Server bileşenleri seçili iken bir sonraki adımda karşımıza report serverın hangi accountta çalışacağını belirteceğimiz pencere görünür.

Domain accunt seçilirse kullanıcı adı şifre ve domain bilgilerinin de girilmesi gerekmektedir. Servisin otomatik başlayabilmesi Auto-start the service kutucuğunu işaretlememiz gerekmektedir yoksa servisi hizmetlerden elle bizim başlatmamız gerekmektedir.
Account seçildikten sonra ReportServer'ın ve ReportManager'ın yer alacağı sanal dizinler belirlenir. Burada ReportServer için verdiğiniz isim önemlidir çünkü ilerde rapoarlarımızı yazmayı bitirdikten sonra bu belirttiğimiz sanal dizinde raporlarımızı yayınlayacaksınız. ReportManager için belirttiğimiz sanal dizini kullanarak da yayınladığımız raporları yönetebileceksiniz.

Report Server ve Report manager ile ilgili sanal dizinleri belirledikten sonra raporların yayınlanabilemsi için gerekli olacak olan veritabanının hangi servera ve hangi adla kurulacağını seçmeye geldi sıra.

Sql Server a bağlanmak için üç tip yetkilendirme tipi vardır. Birincisi service Account ile bağlanmak servis çalıştığı sürece veritabanına bağlanabilirsiniz. İkincisi domain account onun için kullanıcı adı şifre ve domain bilgilerini girip kaydetmeniz gerekmektedir. Domainda kayıtlı bu kullanıcın yetkisi olduğu sürece veritabanına bağlanabilirsiniz. Üçüncüsü ise SQL accountu dur bunun içinde veritabanında tanımlı kullanıcı adı ve şifresini girmeniz gerekmektedir.
Bir sonraki adımda ise size raporları mail yoluyla ilgili kişilere iletebilmeniz için gerekli olan SMTP server adresini ve raporların kimden gideceğini girmeninizi istendiği pencere açılır. Buradanda anlaşılabileceği gibi raporlama servislerinin raporları mail yoluyla dağıtmasını istiyorsanız kurlu bir SMTP mail serverınız ve orada tanımlı bir kullanıcı mailiniz olması gerekmektedir. Eğer mail yoluyal raporları göndermek istemiyorsanız buraları boş bırakarak geçebilirsiniz.
Buraya kadar anlatılanların hepsi server komponetleri seçili iken karşımıza çıkacak ekranlardır eğer server komponeti seçili olmasa idi bu ekranların hiçbir karşımıza çıkmayacak ve bunlarda kurulmayacaktı bundan sonraki anlatılacaklar ise de client kopmonenti seçili iken karşımıza çıkacak ekranlardır.
Eğer AdwantureWorkDatabase'i de kurmayı seçerseniz size bir sonraki adımda sistemdeki hangi instance bu veritabanını kurmak istediğiniz soracaktır. Seçili olmazsa bu adımı atlayıp direk kurulumu tamamlayabilmeniz için son adıma geçecektir.
Son adımda ise size lisanslama ile ilgili bilgi sorulacaktır. Buradaki lisanslama mantığı SQL Server 2000 lisanlama ile aynıdır o nedenle SQL Server 2000 kurulumu sırasında hangi sçeneği seçtiyseniz o şekilde lisanslama yapmanızı tavsiye ederim.

Son olarak da Install butonuna basılarak kurulum işlemi tamamlanacaktır.Sihirbaz kurulum işlemini tamamladıktan sonra kurulumun tamamladığını belirten bir mesaj ekrana gelecektir. Finish butonuna tıklayarak pencereyi kapatabilirsiniz artık raporlama servislerini kullanmaya hazırsınız.

Raporlama servislerini kurduktan sonra sisteminizde ne gibi değişiklikler olduğunu merak ediyorsanız.

• Başlat à Programlar à Microsoft SQL Server ‘ın altında Reporting Services diye yeni bir klasör açılacaktır bunun içinde de
  • Reporting Services books online
  • Reporting Services Samples
  • Report Manager

Yer almaktadır.

• SQl Server 2000 ınızın kurulu olduğu instance da
  • ReportServerDatabase.
  • ReportServerTempDb
  • AdwantureWorksDb

Kurulmuş olacaktır.

• Visual Studio .Net 2003' ü açarsanız New Porject à Business Intelligence Projects in altında Report Project in yer aldığını göreceksiniz.

Raporun hayat döngüsü:

Bir raporun hazırlanmaya başlanıp sunulmasına kadar geçen süreye bir raporun haya denilmektedir. Rapor son halini alıp kullanıcıya ulaşana kadar başlıca üç aşamadan geçmektedir.

Yazma işlemi(Authoring): raporun yazılıp sunuma hazırlandığı safhadır. Projenin başlangıcından rapron rapor serverına yayılmasına(deploy) kadar geçen süreyi kapsamaktadır. Report Designer kullanılarak yazma işlemi gerçekleştirilir. Yazma işleminde

• Veri kaynağına bağlantı
• Veri kaynağından uygun verilerin çekilebilmesi için gerekli sorgunun yapılması
• Raporun görsel tasarımının yapılması
• Parametre ve filtrelerin konulması ve tanımlanması
• Raporun içeriğinin belirlenmesi

İşlemleri yapılmaktadır.
Yönetme işlemi(Management): Raporun rapor serverında yayınlanması ile başlar. Report Designer yada Report Manager kullanılarak yönetme işlemi gerçekleştirilebilir.Yönetme işleminde:

• Veri kaynağına bağlantı için gerekli bağlantı cümlesinin yada bağlantı tipinin düzenlenmesi.
• Parametrelere başlangıç değerlerinin atanması yada kullanıcının bu değerleri değiştirip değiştiremeyeceğinin belirlenmesi.
• Raporlar için güvenlik ayarlamalarının yapılması
• Raporlar için zamanlayıcı tanımlanması
• Raporun çalışma biçiminin belirlenmesi(on-demand,cached veya snapshot)
• Raporun geçmişinin tutulması
• Kullanıcı bazlı rol tanımlama

İşlemleri yapılmaktadır.
Gönderme işlemi(Delivery): Yayınlanan raporun son kullanıcıya ulaşması ile ilgilidir raporu bir servera koyup web uygulaması olarak kullanıcılara açabileceğiniz gibi bir ortak klasörde yada mail yoluyla raporun kullanıcılara ulaşmasını sağlayabiliriz.

• Belli zamanlarda raporun yayınlanması
• Ortak klasörde rapor yayınlanacaksa .xls,.xml,.pdf,.tiff uzantılımı yayınlanması
• Raporlar için üyelikler tanımlanması
• Mail yoluyla raporun kendisi yada raporun oluşturulduğuna dair bilgi üyelere gönderilmesi

İşlemleri yapılmaktadır.
Raporu bir defa yazıp yayınladıktan sonra üzerinde yönetme ve gönderme ayarlamaları raporu yeniden oluşturmaya gerek kalmadan tekrar tekrar yapılabilmektedir.