GİRİŞ

Okuyacağınız hikayelerin, toplanması, düzenlenip yazılması ve basılmasıyla meşgul olduğum sıralarda, rastladığım arkadaşlardan herhangi birine: hadis veya, tarih, siyer kitaplarından çıkararak, sade, kolay anlaşılır bir dille halka sunmak üzere, bazı gerçekte yasanmış faydalı hikayeleri içeren bir kitabin hazırlanmasıyla meşgulüm dediğimde, hepsi bu isi takdir ediyor ve bilhassa genç nesil için lüzumlu görüyorlardı. Bazı arkadaşlar ise ahbap ve hadisin ahlaki ve yararlı hikayelerine dayanan, bu gibi bir çalışmanın şimdiye dek yapılmamasından ötürü, bu isi bir nevi yenilik sayıyor ve “Bu kitabin yeri şimdiye kadar bostu.” diyorlardı.

Elbette toplumsal ve ahlaki gerçeklerin metnini, beyan elbisesiyle getiren faydalı kitaplar veya, vuku bulmadığı halde bir yazarın düşüncesi ve kaleminin yapıtı olarak ortaya çıkan ve hayat gerçeklerini hikaye kalıbında sunan kitaplar veyahut da bastan sona kadar, ancak bir kaç büyük sahsiyetin hayatini anlatmakla yetinen siyer kitapları oldukça fazladır. Fakat simdiye kadar, kaynağı Hadis ve Tarih kitaplarina dayanan, halkin irsad ve hidayetini hedef alan ve faydali hikayelerden meydana gelen bir kitaba, bu satırların yazarı rastlamamıstır. Olmus olsa da bu is, sadece hadis ve ahbar hikayelerine bagli kalarak, sekillenmemistir. Bu yenilik bir ibtikar eseri olsun veya olmasın, sadece benden baslamadı ve benim fikrim degildi. Beni de kendi aralarına, aza olarak kabul ettikleri bir takim bilgin ve faziletli kisilerden olusmus “Intisar yayınları yazarlar heyeti” nin oturumlarından birinde; Muhterem azalardan biri: “Beyan” suretiyle degil de, hikaye seklinde olan, ahlaki ve egitici bir kitabin yazılmasını teklif etti, hem de hayali ve uydurulmus hikayelerden olmayıp gerçek haberler ve hadis kitaplarından veya tarih ve tecrübelerden elde edilen yasanmis gerçek hikayelerden olussun” dedi. Bu teklif heyetçe kabul edildi. Bu öneriyi diger azalardan daha çok, ben begendim ve bir an önce bu vazifeyi bitirecegime dair söz verdim. Simdi okumakta oldugunuz eser o teklif ve sözden dogmustur. Hikayelerin alındığı kaynaklar sahife kaydıyla birlikte, dipnot ta gösterilmistir. Bazen de dipnot ta birden daha fazla kaynak gösterilmistir. Bunun sebebi, nakillerde bazı azlık veya çoklukların olusudur, nitekim karşılaştırmalar bazi hikayelerden bazı noktaların düştügünü veyahut da nakledenin hikayenin hepsini anlatmasına lüzum görmemesini göstermektedir. Hiç bir hikayenin beyan veya yazılısında zikredilen kaynaklarin anlattığı metnin sınırları dışına çıkılmamıstır ve yazar kendi hayalinden bir sey arttırmıs veya eksiltmis degildir. Fakat ayni zamanda kelime kelimesine yapılmıs sade bir tercüme de degildir. Onun için aslına sadık kalarak her hikayenin, insan tabiatına uygun olarak ve insan ruhunu oksayacak bir sekilde anlatilmasina dikkat edilmistir. Bu kitapta, hikayenin doguracagi neticerler hakkinda her hangi bir açiklama yapilmamistir, lakin hikayenin metninde olup da neticeyi beyan eden bazi cümle veya cümleler hariç, hatta hikaye için seçilmis ismin bile mümkün mertebe hikayenin neticesine isaret etmemesine dikkat edilmistir. Bunun sebebi (neticeye varmayi) okuyucunun kendisine birakmamizdan ileri gelmektedir. Bu kitabin, okuyucudan hem düsünce zorlugunu kaldirmasi ve hem de onu tesvik etmesi lazimdir. Okuyucudan kaldirmasi gereken zorluk, okuyucunun cümle ve ibarelerin manasi hakkinda ayriyeten düsünmemesidir. Bu yüzden ibarelerin mümkün oldugu mertebe akici ve anlasilir olmasina çalisilmistir. Fakat, birakilmasi okuyucuya gereken sey sonucu kendisinin düsünmesidir. Zira, okuyucunun kendisi bir sey hakkinda düsünmedikçe ve ona, kendi fikirlerinden bir katkida bulunmadikça, aldigi netice ruhuna isleyemez, gönlünü feth etmez ve amelinde bir iz birakmaz.

Kitaba isim olarak, kahramanlarinin çogu (dogru yolda) ve (sirat-i müstakim)’de olduklari için ve Kur’an-i Kerim lisaninda bu kisilere siddikin) dendigi için “Dastan-i Rastan” yani “Dogrularin Öyküsü” adi uygun görüldü. Bu sebeptendir ki, hikayelerin okuyucusu dogru olmayi arzulayan ve dogru yolda yürümeyi cidden isteyen kisilerdir ve bu, onlarin öyküsüdür.

Bu hikayeler ahlaki ve sosyal yönde birer rehber olabilecegi gibi islam dininin gerçeklerini de yansitmaktadir. Bu vesileyle okuyucu, islam ögretisinin ruhuna vakif olarak; kendisini, ortamini ve toplumunu tartabilecek, bir deger ölçüsü elde etmektedir. Dolayisiyla fertlerinin müslüman diye geçindigi ve hatta bazisinin, gögsünde Islam damgasi bile taşıdığı bir toplumun, gerçek Islam’la ne derece ilgisi oldugunu, okuyucuya apaçık göstermektedir. Bu hikayeler hem havas (aydinlar) hem de avam (halk) için; Her ikisine de faydali olmak üzere, fakat öncelikle halk için hazirlanmistir. Çünkü adalet ile insafa ragbet, gerçeklere teslim ve hak bir söz duydugu zaman ona uymayi arzulayan sinifi bunlar teskil eder.Toplumsal sınıfların (salah) düzeltici ve (fesad) bozgunculari birbirine etki eder. Siniflar arasina sed çekmek mümkün degildir. Bir sınıfın, diger sinifin (salah) ve (fesad)’indan müessir olmamasi da mümkün degildir. Fakat gerçek budur ki, genellikle (fesad) havas’dan (üst kademelerden) baslar, sonrada halka bulasir ve tersine (salah) halktan, onun uyanıs ve bilinçlenmesinden baslayarak (havas) üst tabakaya yayılır ve onları mecburen (salah)’a dogru sevk eder.Yani adeta, (fesad) yukarıdan asagiya ve (salah) ise asagıdan yukarıya dogru cereyan eden bir akimdir. Ayni sekilde Emirül-müminin Ali (a.s) yüce talimatlarında, halki “Hasse ve Amme” diye iki tabakaya ayirdiktan sonra, hasse’nin islah edilmesi ve dogru yola gelmesi konusunda ümitsiz olduğunu belirtir üzüntüsünü açıkca ifade ederdi. Bu yüzden sadece Amme ye teveccüh ederdi.

Bu ciltte Kur’an-i Kerim’in görkemi ve saygınlıgını muhafaza için, o kutsal kitaptan hikayeler alınmadı. Insallah onları mustakil bir cilt halinde gelecekte yayınlayacağız.

Bu noktayı da zikretmekte fayda görüyorum. Kitabin birinci cildi 75 hikayeden mütesekildir. Ikinci ve daha sonraki ciltleri de ayni sekilde devam edecektir. Ve yine de ilave etmeliyim ki, kendim ve kalemim her türlü elestiriye açigiz. Okuyucular tarafından gelen her nevi tenkid ve ıslah edici görüslere, sükran ve memnuniyetle egilip onlardan faydalanmaya, gayret edecegim.

Murtaza Mutahhari